Showcase

When i'm gone

Wednesday, 28 January 2015

Toen een paar jaar geleden mijn vader stierf, ervaarde ik, na een kort periode van verwarring, een warm en liefdevol gevoel als ik aan hem dacht. Dat gevoel had ik ook in de laatste maanden van zijn leven, maar toen was het minder zuiver en minder sterk. Na zijn dood leken alle andere gevoelens die ik voor en over mijn vader leek te hebben verdwenen. Wat overbleef was een gevoel dat sindsdien als een warme golf door me heen spoelt als hij in mijn gedachten komt. En telkens ben ik op zo’n moment verbaasd omdat het zo’n liefdevol en eenduidig gevoel is, dat behoorlijk contrasteert met alle herinneringen die ik aan mijn vader heb. In al die herinneringen zit ook wel iets van dat gevoel, maar dat herkende ik op het moment zelf beslist niet, omdat het gemengd werd met talloze andere gevoelens. En ook later was dit niet het gevoel dat ik met mijn vader associeerde. Ik heb tijdens zijn leven zeer gemengde gevoelens over en voor mijn vader gehad. Vandaar mijn verbazing als die golf me weer eens overspoelt: het is telkens liefdevoller en zuiverder dan ik me kan herinneren.
Ik vermoed dat de dood een messcherp onderscheid maakt tussen wat er werkelijk toe doet en alle flauwekul waarmee ik grote delen van mijn dag en mijn relaties mee verknoei. Het leven is te overweldigend en complex om voortdurend het kaf van het koren te kunnen scheiden, maar zodra de dood de hoofdrol speelt in mijn leven, gaat dat vanzelf.
Afgelopen zondag werd in Pacific Parc met een groot feest het afscheid gevierd van Peter Pontiac. Ik ging daarheen met gemengde gevoelens. Ik “ken” Peter al 35 jaar, maar als iemand me voor die avond had gevraagd wat ik van hem vind, had ik een lijst opgelepeld van tegenstrijdige eigenschappen: humor, onzekerheid, eerlijkheid, scherpte, slapte, warmte, enzovoort. Ik stond nog geen uur in het langzaam volstromende Pacific Parc en ineens voelde ik dat telkens als ik aan Peter dacht over of over hem sprak (en dat was vrijwel non-stop) ik een golf van liefde door mijn lichaam voelde stromen. Net als bij mijn vader was ik verbaasd over dit volkomen eenduidige gevoel dat er in mij van Peter overbleef. En nog mooier: ik weet zeker dat bijna iedereen in de zaal dit ook voelde! Hier was geen tekenaar overleden, maar een man die op honderden mensen een onuitwisbare liefdevolle indruk heeft gemaakt. Ik had dit van te voren absoluut niet bedacht en ook niet kunnen bedenken. Het was de beste begrafenis die ik ooit heb meegemaakt.
De dood is een mysterie. Ik denk er dagelijks aan, lees er boeken over, maar tot afgelopen zondag had ik het idee dat ik er NIETS van begreep. Maar nu denk ik dat ik voor het eerst een glimp van het mysterie heb gesnapt. Stel dat iemand tijdens haar of zijn leven er in slaagt om alle irrelevante signalen niet meer uit te stralen. Stel dat iemand reeds bij leven elk moment de liefde belichaamt die na haar of zijn dood iedereen aan die persoon overhoudt. Wat is de dood dan nog behalve het verdwijnen van een lichaam dat zijn functie al heeft vervuld? Het enige wezenlijke dat we van een ander kunnen kennen en kunnen krijgen is het gevoel dat we van hen overhouden na hun overlijden. Stel dat iemand ons dat gevoel al zonder ruis geeft bij leven? Is de dood dan niet overwonnen door de liefde?
Mijn broer wees me erop dat de spreuk van Peter Pontiac, die ik een paar dagen geleden letterde, achteraf pas echt betekenis krijgt.

Toen ik hem letterde snapte ik de tekst eigenlijk niet. Ik dacht dat het erover ging dat de manier waarop iemand de dood ingaat (bijvoorbeeld moedig of angstig of onverschillig) haar of zijn leven in een perspectief zet. Maar nu betekent de spreuk iets heel anders: Peters dood is absoluut de lijst om het schilderij. Maar niet voor hem, maar voor de mensen die hem meegemaakt hebben! Zijn dood was afgelopen zondagavond een groot, onverwacht cadeau voor mij, en ik hoop voor iedereen die hem kende. Hoe absurd het ook klinkt om van een cadeau te spreken als iemand sterft.
Ik hoop dat ik dit besef niet kwijtraak. Ik hoop trouwens ook niet dat ik mensen beledig die verdriet hebben om Peters overlijden. En ik hoop vooral niet dat ik mezelf bedrieg met wat ik hierboven probeer te beschrijven. Meestal wacht ik een paar maanden voor ik een inzicht opschrijf, maar dit wilde ik u niet onthouden.

Comments:

Bas Trimbach

2015-01-28 19:35:08

Mooi stuk Frits en het heeft me weer aan het denken gezet.

Sinds ik met dementerende ouderen werk heeft de dood voor mij een hele andere betekenis gekregen dan de pakweg 45 jaar daarvoor.

Voor mij is de dood nu vooral een verlossing.
En dus ook een beetje de spreekwoordelijke kers op de taart!

Of, zoals jij het noemt (en ik je woorden uitleg), ‘De lijst om het schilderij’

Roland Vonk

2015-01-28 23:24:56

Wat niet wegneemt dat om sommige schilderijen een heel lelijke lijst zit.

sjef

2015-01-29 02:23:52

Lieve Frits, ik zag je daar langs de muur bij St. Barbara staan en zwaar geconcentreerd, bijna met een lampje boven je hoofd en met je priemende oogjes alle sfeer opzuigen. Ik zag, dat je zwaar onder de indruk was. Ik had de neiging je even te huggen, maar dacht ook…..nee, dan haal ik je uit een sfeer, waarvan ik zag, dat die heel diep zat. Maar wat een onwijs wijze gedachtengang weet jij hier neer te zetten!

Robin Schouten

2015-01-29 15:59:04

Wat een mooi stuk heb je geschreven, Frits. Het is waar, de ruis die we allemaal ervaren bij wat we van iemand vinden of denken, wordt volkomen irrelevant als die persoon is overleden. Dat heb ik zelf de afgelopen twee weken gemerkt bij de dood van Ulli Bürer (sorry dat het nieuws je rauw op het dak kwam vallen afgelopen zondag…) en van Peter Pontiac. Ik kende hem een beetje, heb hem een aantal keren uitgebreid geïnterviewd en sprak hem altijd wel als ik hem tegenkwam. Hij was mijn held op tekengebied en ook als persoon volede ik me verwant aan hem. Het afscheidsfeest was erg liefdevol en dat straalde ook door de hele Pacific Parc. Dat gevoel had ik zo sterk, dat ik het er voor over had om langer te blijven en mijn laatste trein naar huis te missen. In de uren die ik wachtte op de eerste ochtendtrein, dacht ik terug aan Peter en de mensen waar ik die avond mee had gesproken. Ook aan jou.

Annette Schalkers

2015-01-29 20:29:38

Sterker nog, volgens mij voelt de stervende een allesoverheersende liefde. Dat merkte ik tenminste aan Pieter.

cora baas

2015-01-31 16:02:16

Frits, wat een prachtig verhaal heb je geschreven.

petra

2015-02-01 11:41:09

Zo mooi en herkenbaar! Een van de mooiste ervaringen in mn leven was het kort na haar sterven bij mn oma zitten, alleen met haar in stilte en overweldigd door niks anders dan liefde. En dit is nooit meer weggegaan en ze is 20 jaar later nog steeds zeer dichtbij me.
Zou het (ook)zo kunnen zijn dat we het kunnen omdraaien, dat het niet aan degene die sterft is en wat deze uitstraalde, maar aan degenen die leven om onze innigste geliefden op dezelfde manier te leren zien als ware ‘gestorven’? Hoop niemand hiermee te shockeren, maar t is mijn eerst gedachte bij het lezen van dit stuk.Ik besef me steeds vaker dat mijn gehechtheid en mijn identificatie met n geliefde maakt dat mn liefde niet onvoorwaardelijk kan zijn. Terwijl dat is wat overblijft wanneer iemand sterft (en je hebt geen grote issues meer met die persoon)….onvoorwaardelijkhied, totale acceptatie en onthecht. Ach, soms denk ik iets te snappen, kan t niet beter verwoorden dan dit. Voor mij als relatie verslaafde :) iets om nog lang te onderzoeken…

← KartON
Spreuken →